Jestem przekonany, że pomiędzy wysokością honorariów, jakie za swoje książki otrzymuje Waldemar Łysiak a kreowanymi przez środowisko „Gazety Wyborczej" pisarzami młodego pokolenia istnieje ścisły związek.

Struktura rynku książki

Jest to w dodatku związek wprost proporcjonalny, to znaczy że im więcej młodych, genialnych pisarzy zostaje wprowadzonych na rynek, im więcej ich książek ogłasza się wydarzeniami sezonu lub roku, tym więcej pieniędzy zarabia Waldemar Łysiak. Spróbuję w skrócie wyjaśnić, jak to działa.

Cały obszar ludzkich działań zwany przez niektórych literaturą, a przeze mnie rynkiem książki, da się podzielić i opisać kategoriami handlowymi. Celowo nie piszę: ekonomicznymi, bo na ekonomii się nie znam, a różne rzeczy udawało mi się w życiu sprzedawać, nierzadko z bardzo dobrym skutkiem. W grze handlowej na rynku książki biorą udział następujące podmioty: autor, wydawca, recenzent, hurtownik, księgarz i czytelnik. Wszyscy oni są zainteresowani książką, ale każdy na swój sposób i z innych powodów. Rzeczywiste przyczyny owego zainteresowania bywają w dodatku często maskowane przyczynami fikcyjnymi.

Autor jest zainteresowany jak największym zyskiem ze sprzedaży swojego dzieła, ale rzadko mówi o tym otwarcie. Częściej opowiada o tym, że napisał książkę, bo takie było zapotrzebowanie społeczne, bo w nocy przyszedł do niego anioł i polecił mu pisać, a nawet podał gotowy tytuł i schemat fabuły, bądź też - mówią niektórzy autorzy - żona kazała mi pisać. Wszystko to są „opowieści Hoffmanna", które kryją rzeczywisty powód sięgnięcia po pióro, czyli marzenia o sukcesie finansowym.

„Gdy dla Tygrysa, myślącego historycznie i politycznie, ważne było, do kogo się przyłączyć, uczeni ze szkoły lwowsko-warszawskiej interesowali się treścią słów, zastanawiali się, co wypowiedzi znaczą i jak można je uzasadnić. Jako naukowcy widzieli swoją rolę tak, jak to opisywali Ossowski, Ajdukiewicz i Ingarden" (Jakub Karpiński, Nie być w myśleniu myśleniu posłusznym).

Etos inteligenckiej wspaniałomyślności, wyrażający się w niewymienianiu nazwisk osób winnych błędów lub zaniedbań, bywa nadużywany. Jak odróżnić wielkoduszność od lękliwości? Kiedy wychowanie intelektualnego nuworysza przez dobry przykład zamienia się we współdziałanie z hochsztaplerem? - to pytania retoryczne, choć w praktyce, uszczegółowione trzeba umieć na nie odpowiedzieć. Kiedy próba zahamowania szarlatanerii jest podłością, a kiedy podłością byłoby raczej zaniechanie walki ze złem? Wszakże w pewnych zakresach nawet zwolennicy zakłamania w imię spokoju społecznego miewają rację. Wśród nich znajdują się „niereformowalni" humaniści, którzy nie opowiadają za uzawodowieniem kształcenia akademickiego, a także przeciwnicy ponowoczesnych postaci sceptycyzmu. Wydaje się, że lepiej, aby choćby hipokryci przenieśli w sztafecie pokoleń pamięć o wyższych wartościach, niż by filozoficzni sceptycy przekonali ogół, jakoby prawda wcale nie istniała, a liczyła się jedynie gra materialnych interesów poszczególnych lobbies.

Free Your Mind

W trakcie naszej długoletniej przyjaźni ze Zbigniewem Herbertem zwiedziliśmy, mój mąż i ja, Grecję razem z nim. Moje wspomnienia naszej wspólnej podróży łączą się nie tyle z refleksjami, które powstały później, lecz z życiem na co dzień, jazdą samochodem, wyborem hotelików, posiłkami, itp. Herbert był wspaniałym kompanem, pełnym życia i humoru, czego świadkiem jest jego korespondencja do nas[1]. Grecja wywarła na nas wszystkich ogromne wrażenie. Pamiętam nasze silne postanowienie unikania słowa ‘piękny', które powtarzaliśmy nazbyt często, a tylko sugerowanie go przez omówienie. Przychodziło to nam z trudnością.

Fascynacja Grecją nie opuściła Herberta, jak również nas, do końca życia. Jeszcze rok przed śmiercią tak ją w liście do nas wyraził: Z Grecją jest coś dziwnego. Nie wiem dokładnie ile razy byłem tam (5 czy 7 razy) zawsze z dużym przeciążonym programem, bez własnego środka lokomocji, pod koniec pobytu wyczerpany [....] A co najważniejsze, uczucie dość paraliżujące, że stykam się z moim ideałem, szczytem, paradygmą - co odczuwam naprawdę, a co dałem sobie wmówić...

AT

Wynikiem podróży do Grecji były szkice prozą, zebrane w tomie pt. „Labirynt nad morzem"[2]. W szkicu pt. „Próba opisania krajobrazu greckiego" zadedykowanego nam pisał, że jechał na spotkanie z krajobrazem. Opisał tam miejsca, które zwiedzał z osobliwym, unikalnym uczuciem jak określił zbratania z przyrodą, naturalnej łatwości, z jaką daje się przemienić w kształty ludzkie, osadzając je w krajobrazie. Tak na przykład krajobraz Delf określił jako rozkołysany poza granice wyobraźni i daleko poza granice wszelkiego opisu. Próbę opisu jednak podjął i uznał Delfy za kamienną koronę greckiego krajobrazu. Jednak szkic kończy z uczuciem niezadowolenia, chciał opisać, lecz w jego mniemaniu, nie udało się.